mama nastolatki/ka

 

listen to your mother

(Photo: Thanks to LCSTRAVELBUGGIN on Flickr.com)

NASTOLATEK W DOMU = RODZICIELSKIE WYZWANIE!

„Mam w domu nastolatka”, „Moja córka przechodzi okres dojrzewania”, „Ach Ci nastolatkowie”… Trudno mi sobie wyobrazić sytuację, gdy jakiś rodzic, te lub podobne zdania, wypowiada z dumą i uśmiechem na twarzy (nie ironicznym). Czy w ogóle jest to możliwe? W końcu wiek młodzieńczy od dawna uchodzi za czas nasilonej patologii psychicznej, co brzmi drastycznie i w żaden sposób nie napawa nikogo, a szczególnie rodziców optymizmem.

Okres dojrzewania (adolescencji) najczęściej kojarzy się rodzicom z ciągłą „walką” z dzieckiem, z jego arogancją, kłótliwością, negowaniem wszystkiego i wszystkich. W skrócie można by ująć, że konflikty, irytacja, wrogość, rozżalenie, lęk przed utratą autorytetu i wpływu, bezradność, psychiczne oddalanie się od siebie to chleb powszedni osoby będącej rodzicem nastolatka. I w tym momencie, przy takiej dawce czyhających na nas trudności i problemów, kłębią się w głowie różne myśli, rodzą się nieprzyjemne uczucia, a nasze zachowanie rodzicielskie często pozostawia wiele do życzenia. Nasza postawa szczególnie daje się we znaki na polu słownym. Droga mamo! Myślę, że sama przyznasz, iż z wielką łatwością przychodzi nam w chwili napięcia nazwać swoje dziecko leniem, nieukiem, bałaganiarzem, itp. A z jaką lekkością nakazujemy, rozkazujemy, wydajemy dyspozycje, ostrzegamy, upominamy po raz wtóry, grozimy karą, moralizujemy, wygłaszamy kazania, pouczamy, wypytujemy, narzucamy swoje zdanie i rozwiązania … po czym najczęściej (i nie ma w tym nic dziwnego) natrafiamy na mur. Jak go zburzyć? Jak dotrzeć do stojącym tuż za nim młodym człowiekiem?

Na dobry początek zajmij się sobą! Brzmi dziwacznie? A i owszem. Otóż plan jest następujący… idź na strych, do piwnicy, czy gdziekolwiek indziej, gdzie masz schowane, a może nawet głęboko ukryte zdjęcia, pamiątki, ubrania, a może zapiski z pamiętnika, listy i/lub plakaty ze swoich młodzieńczych czasów. Wiele z nas ma tendencje do zbierania staroci, może i Ty masz. Tak, czy inaczej na pewno coś znajdziesz. Twoim celem jest odkrycie i wyniesienie na światło dzienne jak największej ilości „rzeczy”, które pochodzą z czasów Twojego dojrzewania.

Zakładam, że udało Ci się zgromadzić pokaźny stos pamiątek, a nawet jeśli masz przed sobą tylko jedno zdjęcie to przyjrzyj się mu dokładnie i przypomnij sobie jaką Ty byłaś nastolatką. Zbuntowaną, pragnącą za wszelką cenę postawić na swoim, walczącą, czy może grzeczną, ułożoną, podporządkowaną? Jak się ubierałaś? Z kim się spotykałaś? Jak często płakałaś w poduszkę czując się niezrozumianą przez świat? Czy o wszystkim mówiłaś swoim rodzicom? A tak w ogóle, to jak się odzywałaś do nich… ? Czy aby na pewno zawsze z należytym im szacunkiem? A jak oni odnosili się do Ciebie? Zrzędzili, moralizowali, wspierali, tłumaczyli? Co Cię w ich postawie najbardziej denerwowało? Liczyli się z Twoim zdaniem, uczuciami, pragnieniami? Zdawali sobie sprawę z tego co przeżywasz, co jest dla Ciebie ważne, jakie zmiany zachodzą w Twoim życiu? Dawałaś im szansę poznawać i rozumieć siebie, czy blokowałaś się przed nimi? Chętnie z nimi rozmawiałaś?

Cóż… myślę, ze sama przyznasz, że okres dojrzewania jest specyficznym etapem w życiu każdego człowieka. Niestety rodzic, który nie zrozumie zmian zachodzących w psychice młodego człowieka, nie znajdzie właściwego sposobu postępowania wobec swojego dojrzewającego dziecka. Na szczęście każdy z rodziców posiada pewną wiedzę dotyczącą okresu adolescencji, która najczęściej mieści się w ramach tzw. autopsji. Jednak pamiętaj, że okres dojrzewania Twojego dziecka może znacząco różnić się od Twoich doświadczeń a nawet być jego zupełnym przeciwieństwem.

Chcesz odnaleźć klucz do budowania właściwych relacji z Twoim dorastającym dzieckiem? Pierwszy krok – Znajdź 15 minut i poszerz swoje wiadomości dotyczące tego bujnego życiowego etapu – okresu adolescencji.

Drugi krok – Nie na marne szukałaś „gadżetów przeszłości”. Zamów pizze, kup colę, zaproś swoje dziecko na pogaduchy i ujawnij to, co znalazłaś. Odkryj nieco siebie przed swoim synem/swoją córką. Uchyl rąbka tajemnicy… Pokaż, że Ty też byłaś nastolatką i uczucia, zmartwienia, radości, pragnienia i dążenia z tego okresu nie są Ci obce.

Ps. Nie zapominaj o mężu. Spróbuj również jego zaangażować w powyższe działania.

 

Powodzenia!

Anna Stania – Skalska

Psycholog, mama Tymka

 

 


 

ABC i Z OKRESU DOJRZEWANIA

Próbujesz zrozumieć swoje nastoletnie dziecko? Chcesz się z nim dogadać? Nadszedł właściwy czas, by dowiedzieć się więcej o okresie adolescencji.

Adolescencja jest okresem zarówno niezwykłego wzrostu sił witalnych, intensywnego rozwoju czynności umysłowych, jak i poszerzania oraz pogłębiania więzi emocjonalnych.

Okres dorastania to czas przejścia z dzieciństwa w wiek dojrzały. Etap ten przebiega w sposób skomplikowany i burzliwy oraz trwa wyjątkowo długo. Kiedy minie, człowiek staje się dorosły, dojrzały, samodzielny, wkracza w życie względnie ustabilizowane w sensie zarówno biologicznym, jak psychologicznym.

Przyjrzyjmy się temu bardziej szczegółowo. Czas wziąć pod lupę intensywne zmiany w rozwoju biologicznym, emocjonalnym i społecznym Twojego dojrzewającego dziecka oraz gruntowne przemiany związane z poczuciem jego osobistej tożsamości.

Z okresem dorastania wiąże się wzmożony rozwój fizyczny, a co za tym idzie – przyrost wskaźników charakteryzujących wymiary ciała (wzrost, waga ciała). Ten zwiększony przyrost, zwany „skokiem pokwitaniowym”, w zakresie niektórych czynników  (np. przyrost wzrostu), występuje wcześniej u dziewcząt niż u chłopców.

Zmiany w budowie ciała i wyglądzie wiążą się bezpośrednio z ważnym aspektem rozwoju fizycznego, jakim jest dojrzewanie płciowe, w skutek którego młoda osoba uzyskuje zdolności rozrodcze. Wiele zmian hormonalnych sprawia dorastającym poważne problemy z nastrojem i emocjami.

Wynikiem zmian w sferze fizjologicznej – przemian w funkcjach hormonalnych, a także skutkiem doświadczeń społecznych (bowiem dorastający coraz aktywniej biorą udział w życiu społecznym) jest wzmożona emocjonalność. Faza pokwitania charakteryzuje się ogólnym niezrównoważeniem emocjonalnym i wyraża się nadmierną reaktywnością. Przeżycia osiągają stopień wysokiego napięcia: smutek – bywa głęboki, na miarę „tragedii”, radość osiąga natomiast szczyty uniesienia.

Charakterystyczna dla tego okresu jest duża chwiejność emocjonalna: od żywiołowej radości i szczęścia młody człowiek pogrąża się w smutku. Stany uczuciowe cechuje nietrwałość i ruchliwość. Nastolatki często oscylują pomiędzy nastrojami krańcowymi, łatwo przerzucają się od entuzjazmu do zniechęcenia, od nadziei do rozpaczy. Skrajnie negatywne łatwo przechodzą w zdecydowanie pozytywne, smutek w radość, przygnębienie w entuzjazm i odwrotnie. Ten sam młodzik przejawia biegunowo przeciwne skłonności i upodobania, np. lgnie do ludzi i poszukuje towarzystwa, innym razem izoluje się i poszukuje samotności. Raz jest dobry i życzliwy, innym razem skłonny do okrucieństwa.

Pierwsza faza dorastania (wiek 11 – 16 lat) charakteryzuje się ogólnym niezrównoważeniem emocjonalnym, wyrażającym się w nadmiernej pobudliwości. Dorastający stają się drażliwi, niespokojni ruchowo. Dziewczęta często mają złe humory, są nadąsane, płaczliwe. Chłopcy bywają agresywni, miewają wybuchy złości.

Zarówno dziewczęta jak i chłopców cechuje zmienność motywacji. Niezrównoważenie młodzieży w wieku dorastania przejawia się w pewnej anarchii życia psychicznego, w chaosie przeżyć i działań, w szybko po sobie następujących stanach: energii i lenistwa, radości i smutku, brawury i nieśmiałości, towarzyskości i pragnienia samotności. Nastolatki często sprawiają wrażenie leniwych – jakby nic im się nie chciało, na niczym nie zależało. Godzinami mogą słuchać ulubionej muzyki, niechętnie pomagają w domu, jeżeli robi się im z tego powodu wymówki, kończy się to awanturą lub lekceważącym wzruszeniem ramion.

W wieku dorastania dość często dominują u młodzieży stany uczuciowe negatywne, niepokoje i lęki. Najliczniej reprezentowana jest grupa lęków natury społecznej. Wzrost bojaźliwość na tle sytuacji społecznej spowodowany jest wzrostem świadomości i oczekiwaniem pozytywnej oceny własnej osoby. W tym wieku bardzo ważna jest aprobata i jeśli młody człowiek spotka się z dezaprobatą czy nawet upokorzeniem, szuka wyjścia w agresji bądź ucieczce.

Innymi negatywnymi stanami emocjonalnymi są: gniew, złość, agresja. Przejawiają się one jako reakcja na frustrację, m.in. na uniemożliwianie realizacji własnych planów, na ograniczenie przywilejów, na kontrolę, przymus. Agresję młodzież uzewnętrznia głównie w formie pośredniej: milczenia, ironii, krytyki.

W skrajnych przypadkach, u młodzieży mającej znaczące trudności z radzeniem sobie z wyzwaniami okresu dojrzewania, mogą pojawić się zaburzenia odżywiania, uzależnienia, zachowania destrukcyjne i autodestrukcyjne, czy też depresja.

Warte podkreślenia jest to, że dojrzewający człowiek doznaje także wiele pozytywnych stanów emocjonalnych takich jak radość, zachwyt, entuzjazm i poczucie własnej mocy, które pozwalają łagodniej znosić burzliwe przemiany okresu dorastania.

Jestem pewna, że w tym, co właśnie przeczytałaś, odnajdujesz także zachowania i postawy swojego dziecka. Jak widzisz, pewne zachowania to norma rozwojowa czasu dojrzewania. Tak, tak… syn Kowalskiej i córka Zielińskiej też tak się zachowują.

Okres adolescencji, w którym znajduje się Twoje dziecko, a pośrednio także i Ty, to niezwykle cenny, a zarazem trudny czas. Okres dorastania to czas ilościowego i jakościowego wzrastania zasobów psychiki młodego człowieka. Twoje dziecko się zmienia! Dorośleje! Wspomagaj i doceń to!

Ważne! – Twój syn/córka to już nie dziecko, ale jeszcze nie dorosły. Mając świadomość zachodzących istotnych zmian w psychice Twojego nastolatka, dołóż wszelkich starań by Twoja życiowa pociecha bezpiecznie i łagodnie pokonała napięty czas okresu dojrzewania.

 

Anna Stania – Skalska

Psycholog, mama Tymka

 

5.00 avg. rating (96% score) - 1 vote

Leave a Comment